Gebruik jij vaktaal zonder het door te hebben? Je schrijft een verslag of legt iets uit aan een cliënt. Maar begrijpt diegene echt wat je bedoelt? Veel psychologen gebruiken vaktaal zonder erbij stil te staan. Het voelt professioneel en correct, maar creëert vaak juist afstand. Hoe zorg je ervoor dat je boodschap helder en toegankelijk blijft- zonder in te leveren op professionaliteit? In dit artikel leg ik je uit waarom het zo lastig is om vaktaal los te laten én hoe je bewuster kunt kiezen voor begrijpelijke taal. Want: hoe eenvoudiger je communiceert, hoe groter de impact op je cliënt.
Wil je meteen aan de slag? Lees hier 7 praktische tips om meteen te starten met begrijpelijke taal!
Een voorbeeld van een verslag van een psycholoog
“Cliënt is een 41 jarige man waarbij er sprake is van ….”
Herken je dit? Schrijf jij ook zo? Geen zorgen, je bent niet de enige. Dit is precies hoe we het geleerd hebben tijdens onze studies. Zo laten we zien dat we diagnostische cyclus beheersen en sociaalwetenschappelijk goed onderlegd zijn.
Maar is dit de beste manier om met onze cliënten te communiceren? Ik denk van niet.
Stel je voor dat jij als cliënt zo’n verslag leest. Zou jij je erin herkennen? Zou je begrijpen wat er precies bedoeld wordt?
👎 “Ik voel me net een object in een rapport.“
👎 “Ik snap het niet helemaal… het zal wel aan mij liggen.”
Veel cliënten voelen afstand of onzekerheid bij dit soort taal. Begrijpelijke communicatie kan dit voorkomen.
Lees hier verder voor het praktische stappenplan om je onderzoeksverslag cliëntgericht vorm te geven.
Waarom gebruiken we eigenlijk zoveel vaktaal in de psychologie?
1. We hebben het zo geleerd
Tijdens onze opleiding leren we te werken met wetenschappelijke modellen, het hypothesetoetsend model en diagnostische meetinstrumenten. Dit helpt ons als professional, maar zorgt er ook voor dat we veel vaktaal gebruiken.
2. Het creëert een gemeenschappelijke taal
Vaktaal helpt ons om binnen de psychologie eenduidig te communiceren.
- “Het vergroten van frustratietolerantie” zegt ons in één keer dat er geleerd gaat worden om minder snel boos te reageren.
- “Disfunctionele coping” vertelt ons dat iemand moeite heeft met het op een gezonde manier omgaan met emoties, spanningen of tegenslagen.
Tussen collega’s is dit handig, maar… niet altijd!
De psychologie kent veel verschillende stromingen. Ben je geschoold en heb je werkervaring in gehechtheid, persoonlijkheidsleer, psychodynamisch model, systemisch werken of neuropsychologie? Elk vakgebied heeft weer zijn eigen vaktaal. Dit betekent dat een term voor de ene collega logisch is, maar voor de ander onbekend of anders geïnterpreteerd kan worden.
Dit merkte ik zelf toen ik de overstap maakte van de gehandicaptenzorg naar de volwassen GGZ. Wat een groot verschil.
3. Soms is vaktaal noodzakelijk
Sommige termen, zoals DSM-5-classificaties, zijn nodig voor financiering van de hulp. In die gevallen ontkom je er niet aan om vaktaal te gebruiken. Leg dan in elk geval altijd uit wat de term inhoudt.
4. Gewoonte en tijdsdruk
We schrijven zoals we het geleerd hebben. In de praktijk is er vaak weinig tijd om kritisch naar ons taalgebruik te kijken. Het voelt vertrouwd en efficiënt om te blijven schrijven zoals we gewend zijn. Maar begrijpelijke taal kost niet meer tijd—het maakt je communicatie juist efficiënter.
Hoe maak je je taal begrijpelijker?
Een eerste stap: stop met vaktaal, start met begrijpelijke taal
🚫Niet zo
“Cliënt is een 41-jarige man waarbij sprake is van…”
✅Wel zo
“Beste [naam], jij wilde graag weten hoe het komt dat je snel boos wordt op je collega’s. Uit het onderzoek komt naar voren dat …”
Door zo te beginnen, geef je de cliënt direct antwoord op zijn of haar vraag. Je maakt je verslag relevant en toegankelijk. De cliënt wordt geen object maar een persoon die antwoorden zoekt—en die zichzelf daardoor beter leert begrijpen en wij als professionals kunnen helpen.
🚫 Niet zo
“Cliënt vertoont hardnekkige disfunctionele patronen in sociale interacties.”
✅ Wel zo
“Je merkt dat je in lastige situaties vaak op dezelfde manier reageert, bijvoorbeeld door je terug te trekken of snel boos te worden. Dit patroon maakt het moeilijker om goed met anderen om te gaan.”
🚫 Niet zo
“Luxerende factoren hebben geleid tot een verergering van de klachten.”
✅ Wel zo
“Door recente gebeurtenissen, zoals de stress op je werk en het conflict met je partner, zijn je klachten erger geworden.”
Door op deze manier te schrijven en te praten, help je je cliënt beter te begrijpen wat er speelt en hoe hij of zij geholpen kan worden.
Vind je het spannend om over te stappen naar begrijpelijke taal?
Maak je geen zorgen, daarin ben je zeker niet alleen! Verandering brengt altijd spanning en onzekerheid met zich mee. Hierin kunnen belemmerende gedachten ook een rol spelen. Wil je hier mee over lezen? Lees dan het artikel starten met begrijpelijke taal oeh spannend!
Zie jij ook de voordelen van begrijpelijke taal in de GGZ?
Start vandaag nog met kleine aanpassingen in je taalgebruik!
Wil je hier hulp bij? Check mijn training Psychodiagnostiek in begrijpelijke taal of schrijfcoaching.
Samen zorgen we voor begrijpelijke taal in de GGZ!
